انتخاب رشته باستان شناسی

نوشته محمد گنجی دوشنبه - ۲ مرداد ۱۳۹۶

رشته باستان شناسی

رشته باستان شناسی

انتخاب رشته باستان شناسی،  باستان‌شناسی (به انگلیسی: archaeology) شاخه‌ای از علومِ اجتماعی است که به مطالعه یِ گذشته از طریقِ مدارکِ مادّی می‌پردازد.

با این تعریف، چه بسا بتوان رهیافت هایِ باستان شناختی را در مطالعه یِ پدیده هایِ امروزی نیز به کار بست. قلمرو باستان‌شناسی تمامِ گذشته را تا حال در بر می‌گیرد، چون تمامیِ وقایع بی درنگ پس از وقوع به جزئی از گذشته بدل می‌شود. باستان شناسان از بررسیِ خانه، کارگاه یا مدرسه‌ای نوساز اطلاعاتی کسب می‌کنند که دست کمی از اطلاعاتِ حاصل از بررسیِ یک غار یا پناهگاهِ دورانِ دیرینه سنگی یا بنایی رومی ندارد. منابعِ اطلاعاتیِ باستان‌شناسی از داده هایِ مادی (یا دیگرِ داده‌هایی) تشکیل می‌شود که به نحوی به انسان مربوط است و ما آنان را آثارِ فرهنگی می‌خوانیم

انتخاب رشته باستان شناسی

واژه شناسی

واژه یِ انگلیسیِ archaeology از واژه یِ یونانیِ arkhaiologia به معنیِ بحث دربارهٔ یِ چیزهایِ قدیمی آمده است، اما امروزه معنایِ آن تغییر کرده و به پژوهش در زمینه یِ گذشته یِ انسان، بر اساسِ بقایایِ مادیِ باقی مانده از او، اطلاق می‌شود. در واقع در یونان، در قرونِ اولیهٔ میلادی، اصطلاحِ archaeologist به گروهی از بازیگرانِ تئاتر اطلاق می‌شد که بر رویِ صحنه با حرکاتِ صامت افسانه هایِ باستانی را بازسازی می‌کردند. واژه یِ archaeology با مفهومِ امروزیِ آن را در قرن هفدهم ژاک اُبسن، طبیب و عتیقه بازِ اهلِ لیون، دوباره احیا کرد. او واژه یِ archaeography (باستان نگاری) را نیز مطرح کرد، اما این واژه مقبولِ مردم نیفتاد و واردِ مجموعه یِ واژگان نشد

انتخاب رشته باستان شناسی

تاریخچه

قدیمترین مدرک مبنی بر به کارگیریِ آثارِ مادی برایِ مطالعه یِ گذشته هایِ دور به قرنِ ششم قبل از میلاد بازمی‌گردد، یعنی زمانی که فرمانروایی از بابل به حفاری در بناهایِ اداری دست زد تابه پیشینه یِ آنها پی ببرد. توکیدیدس، مورخِ یونانیِ دوره یِ کلاسیک، چنین عنوان کرد که گورهایِ جزیره یِ دِلُوس از آنِ اهالیِ کاریه است و نشان داد که ایشان زمانی این جزیره را در اختیارِ خود داشته‌اند. رومیان آثارِ باستانی را مرمت کردند و به نمایش گذاشتند و مردم با آگاهی از این که این آثار یادمان هایِ گذشته است به دیدنِ آنها می‌شتافتند. در قرنِ چهارم، سنت هلنا در محلی که عیسی مسیح به صلیب کشیده شده بود حفاری کرد تا آثارِ این واقعه را بیابد. در صدرِ مسیحیت و در قلمرو امپراتوریِ بیزانس مردم به یافتنِ بقایایِ مادیِ مسیحیان و رومیان علاقه یِ فراوان داشتند. در اواخرِ دوره یِ بیزانسی قانونی به تصویب رسید که به مردم اجازه می‌داد که اگر یادمانِ تاریخیِ مهمی نظیرِ تندیس هایِ باستانی سراغ دارند که بنایی مزاحم دورنمایِ آن را مخدوش کرده آستین بالا بزنند و آن بنا را تخریب کنند. در این دوره نظریاتِ باستان‌شناسی به این محدود می‌شد که از بقایایِ مادی می‌توان به اطلاعاتی دربارهٔ یِ گذشته دست یافت. پس از عصرِ نوزایی دوره یِ باستان دوستی آغاز شدکه زمانه یِ فرضیه پردازیِ محققان دربارهٔ یِ بقایایِ مادی بود، اما در این دوره پیشرفتِ نظریِ اندکی در ارزیابیِ ارتباطِ بین آثارِ فرهنگی و تفاسیرِ آنها رخ داد. از قرنِ پانزدهم در ایتالیا و قرونِ شانزدهم و هفدهم در کشورهایِ شمالِ غربیِ اروپا انجمن هایِ باستان دوستی برپا شد. اشتیاقِ اروپاییانِ باستان دوست به مطالعه یِ گذشته با تفحصاتِ دریانوردانشان و استعمارِ بلادِ دیگرِ قاره‌ها مصادف بود. این امر چشم اندازِ جدیدی را در برابرِ محققانِ اروپایی گشود و آنان را به مقایسه یِ بومیانِ سرزمین‌هایی چون آمریکا با مردمِ اروپا در دورانِ پیش ازتاریخ یا اوایلِ دورانِ تاریخی برانگیخت. قرنِ هژدهم زمانِ تحولاتِ دیگری بود. از جمله رُئد در سالِ ۱۷۱۹ به باستان‌شناسی به عنوانِ وسیله‌ای قابلِ اعتماد برایِ شناختِ دورانِ پیش ازتاریخ اشاره کرد. در سالِ ۱۷۳۴ دومونتفاسون دورانِ پیش از تاریخ را به دوره هایِ کاربردِ سنگ، مفرغ و آهن تقسیم کرد. علاوه بر این جفرسون و رُئد به اهمیتِ لایه هایِ خاک و عناصرِ باستانی چون گورها در گاهنگاری پی بردند. با این که این محققان و پیش از ایشان دیگرانی چون رابِک، در قرنِ هفدهم، به مطالعه یِ لایه هایِ باستانی پرداختند، تا اواخرِ قرنِ نوزدهم لایه نگاری جای خود را در بینِ انگاشت‌های باستان شناختی باز نکرد

]باستان‌شناس فردی است که در محل‌های باستانی کاوش می‌کند، یافته‌ها را مورد مطالعه قرار می‌دهد و پس از تعیین ارزش مادی و معنوی و تخمین قدمت آثار، آنها را در بازارهای عتیقه به فروش می‌رساند.

در گذشته‌ای نه چندان دور، جامعه ما چنین دیدگاهی نسبت به باستان‌شناس داشت.

در واقع مردم باستان‌شناس را با “عتیقه جمع‌کن” یا “عتیقه‌فروش” یکی می‌دانستند.

کاری که بسیاری از شاهزادگان و درباریان دوره قاجار و پهلوی به عنوان یک سرگرمی ساده، برای کسب درآمد بیشتر انجام می‌دادند.

اما در حقیقت باستان شناس یک تاجر یا عتیقه ‌جمع‌کن نیست.

بلکه‌ یک‌ محقق‌ است‌؛ محققی‌ که‌ شواهد لازم‌ را برای‌ تحقیقات‌ خود از طریق‌ بررسی‌ ، پژوهش‌ و کاوش‌ در نقاط‌ مختلف‌ جهان‌ که‌ روزی‌ محل‌ تردد، سکونت‌ یا هر نوع‌ فعالیت‌ انسانی‌ بوده‌ است‌، به‌ دست‌ می‌آورد‌ و سعی‌ دارد تا گذشته‌ را براساس‌ یافته‌های‌ خود بازسازی‌ کند.

باستان‌شناسی‌ از یک‌ سو مسیر تاریخ‌ راتعیین‌ می‌کند و از سوی‌ دیگر مادر تاریخ‌ است‌.

در واقع‌ روشن‌کردن‌ گذشته‌ هر جامعه‌ از نظر‌ اقتصادی‌، فرهنگی‌، اجتماعی‌، سیاسی‌ یا مذهبی‌ بدون‌ مراجعه‌ به‌ نظر باستان‌شناسان‌ دشوار یا حتی‌ غیرممکن‌ است‌.

انتخاب رشته باستان شناسی

توانایی‌های‌ لازم :

باستان‌شناس‌ باید علاقه‌مند به‌ کار در طبیعت‌ باشد؛ یعنی‌ اگر جوانی‌ عاشق‌ کاوش‌ و جستجو و کشف‌ مجهولات‌ و نقاط‌ تاریک‌ تاریخ‌ گذشته‌ نباشد، نمی‌تواند در این‌ رشته‌ موفق‌ گردد.

داشتن‌ اطلاعاتی‌ مناسب‌ در زمینه‌ تاریخ‌ و جغرافیای‌ ایران‌ و کشورهای‌ همسایه‌ همچنین‌ تسلط‌ به‌ زبان‌ انگلیسی‌ برای‌ دانشجوی‌ این‌ رشته‌ ضروری‌ است‌.

موقعیت‌ شغلی‌ در ایران :

در حالی‌ که‌ ما تعداد قابل‌ توجهی‌ فارغ‌التحصیل‌ باستان‌شناسی‌ بیکار داریم‌، بسیاری‌ از آثار باستانی‌ کشور ما هنوز شناسایی‌ و ثبت‌ نشده‌ است‌ و حتی‌ آثار ثبت‌ شده‌ نیز ، به خوبی‌ حفظ‌ یا معرفی‌ نمی‌شوند.

در حقیقت با وجود این‌ که‌ در کشور ما زمینه‌های‌ ملی‌ رشته‌ باستان‌ شناسی‌ وجود دارد و باید حداقل‌ در منطقه‌ خاورمیانه‌، باستان‌شناسی‌ ما حرف‌ اول‌ را بزند اما متأسفانه‌ در زمینه‌ مطالعات‌ باستان‌شناسی‌ بسیار ضعیف‌ عمل‌ می‌کنیم‌.

به‌ همین‌ دلیل‌ به‌ داوطلبان‌ آزمون‌ سراسری‌ توصیه‌ می‌شود که‌ اگر می‌خواهند وارد دانشگاه‌ شوند تا بعد از لیسانس‌ پول‌ یا کار راحتی‌ به‌ دست‌ بیاورند، رشته‌ باستان‌شناسی‌ را انتخاب‌ نکنند؛ چون‌ حداقل‌ در سطح‌ لیسانس‌ موقعیت‌ کاری‌ این‌ رشته‌ بسیار محدود است.

اما اگر عاشق‌ و شیفته‌ تاریخ‌، تمدن‌ و فرهنگ‌ کشورشان‌ هستند، بدانند که‌ این‌ رشته‌ آنها را راضی‌ خواهد کرد.

انتخاب رشته باستان شناسی

درس‌های‌ این‌ رشته‌ در طول‌ تحصیل :

دروس‌ پایه‌ :

تاریخچه‌ علم‌ باستان‌شناسی‌، بررسی‌ تمدن‌های‌ باستانی‌ از نظر قرآن‌ کریم‌، جغرافیای‌ تاریخی‌، اصول‌ و مبانی‌ انسان‌شناسی‌، اسطوره‌شناسی‌، تاریخ‌ هنر از باستان‌ تا آغاز اسلام‌، حفظ‌ آثار باستانی‌، اصول‌ و مبانی‌ باستان‌شناسی‌.

دروس‌ اصلی‌ و تخصصی :

استخوان‌شناسی‌، باستان‌شناسی‌ پیش‌ از تاریخ‌ ایران‌، ایران‌ در آغاز شهرنشینی‌، باستان‌شناسی‌ و هنر ایلام‌، باستان‌شناسی‌ ایران‌ در هزاره‌ اول‌ قبل‌ از میلاد، باستان‌شناسی‌ و هنر ماد و هخامنشی‌، باستان‌شناسی‌ اشکانی‌، باستان‌شناسی‌ ساسانی‌، باستان‌ شناسی‌ وهنر اسلامی‌، فلزکاری‌ دوره‌ اسلامی‌، باستان‌شناسی‌ پیش‌ از تاریخ‌ بین‌النهرین‌، هنر و معماری‌ بین‌النهرین‌ در دوران‌ تاریخی‌، باستان‌شناسی‌ مصر باستان‌، باستان‌شناسی‌ و هنر آسیای‌ صغیر، سکه‌شناسی‌، شناخت‌ مهر و تابلت‌، تاریخ‌ هنر نقاشی‌ در ایران‌، هنر یونان‌ و روم‌ باستان‌، حفاظت‌ اشیاء باستانی‌، باستان‌شناسی‌ و هنر سرزمین‌های‌ اسلامی‌، سیر تحول‌ خطوط‌ و خواندن‌ کتیبه‌های‌ اسلامی‌، کتاب‌ آرایی‌، هنر خاور دور، هنر هند باستان‌، خواندن‌ خطوط‌ باستانی‌، تکنیک‌ و هنر سفالگری‌، طراحی‌ و ترسیم‌ مدارک‌ باستانی‌، روش‌ کاوش‌، موزه‌داری‌، کاوش‌ در محل‌، طبقه‌بندی‌ سفال‌، بررسی‌ آثار باستانی‌، خواندن‌ متون‌ باستان‌شناسی‌، باستان‌شناسی‌ و هنر قلمرو غربی‌ اسلامی‌

انتخاب رشته باستان شناسی

برای آگاهی از رتبه ی لازم برای قبولی در رشته باستان شناسی کلیک کنید

رشته باستان شناسی چه رتبه ای می خواد