ارتفاع زدگی یا بیماری ارتفاع

محمد گنجی نوشته محمد گنجی شنبه - ۱۱ فروردین ۱۳۹۷

ارتفاع زدگی یا بیماری ارتفاع ناشی از کاهش میزان اکسیژن هوا در ارتفاعات بالا است و بعد از مدتی بدن با این مشکل سازگار می شه.

ارتفاع زدگی یا بیماری ارتفاع- علیرضا رمضانی

ارتفاع زدگی یا بیماری ارتفاع- علیرضا رمضانی

علایم و نشانه‌های بیماری ارتفاع شامل سردرد، تنگی نفس به دنبال فعالیت کم، خستگی، تهوع، خواب آشفته و بی‌اشتهایی است. البته یکسری علائم هم برای این بیماری شناخته شده که در صورت مشاهده آنها باید به سرعت و اورژانسی مورد رسیدگی قرار گیرند. یکی از این علائم اورژانسی مشکل تنفسی شدید است. باید بدانیم که بیماری ارتفاع زمانی رخ می‌دهد که فردی که در منطقه‌ای با ارتفاع پایین زندگی می‌کند، سفری به نقطه‌ای با ارتفاع بیش از ۲۴۰۰ متر داشته باشد. این بیماری معمولا چند ساعت پس از رسیدن به نقطه مرتفع اتفاق می‌افتد. اسکی بازان، کوه‌پیمایان یا سایر افرادی که از ارتفاعات پایین به دامنه‌های کوه سفر می‌کنند، دچار این حالات می‌شوند بویژه اگر به منطقه‌ای مرتفع پرواز کنند.

ارتفاع زدگی یا بیماری ارتفاع

بیماری ارتفاع تا چه حدی جدی است؟
بسیاری از افراد به شکل خفیف تا متوسط دچار علایم بیماری ارتفاع می‌شوند که معمولا بعد از مدتی با سازگاری بدن فرد با تغییرات موجود، علائم هم برطرف می‌شوند. البته گاهی این علایم تا چند روز ادامه پیدا می‌کنند. به‌ندرت هم برخی از افراد فرم شدیدتری از این بیماری را تجربه می‌کنند که ممکن است باعث تنگی نفس شدید یا بیماری مغزی شدید شوند. این حالت جزء اورژانس‌های پزشکی است و در صورت عدم درمان می‌تواند مرگبار باشد.

نحوه درمان بیماری ارتفاع
باید توجه کرد که افزایش دریافت مایعات و مواد قندی (کربوهیدرات) می‌تواند علایم بیماری ارتفاع را کاهش دهد. استراحت هم برای بهبود این بیماری مفید است. اما در موارد شدید باید فرد گرفتار این بیماری را به ارتفاع پایین‌تر برده و در صورت امکان به او اکسیژن برسانید.

 

ارتفاع زدگی یا بیماری ارتفاع

بنابر اعلام دفتر آموزش و ارتقاء سلامت معاونت درمان وزارت بهداشت، البته برای جلوگیری از وقوع بیماری “ارتفاع” راهکارهایی وجود دارد که عبارتند از:

– وقتی به منطقه جدید می‌روید، کمی صبر کنید تا بدن‌تان به شرایط جدید عادت کند. پس از رسیدن به مقصد، یک روز استراحت کنید تا بدن‌تان نسبت به ارتفاع سازگاری پیدا کند.

– در زمان کوهنوردی آرام آرام صعود کنید و به سمت ارتفاع بالاتر بروید. در صورت امکان از ارتفاع زیر ۱۸۰۰ متر شروع کنید.

– سخت نگیرید. هرگاه به نفس نفس افتادید یا خسته شدید، سرعت‌تان را کم کنید.

– در ارتفاعات پایین‌تر بخوابید. چنان‌چه در طول روز در ارتفاع بالاتری هستید، برای خواب به ارتفاع پایین‌تر از آن بیایید.

– سیگار و الکل مصرف نکنید. این‌ مواد علایم بیماری ارتفاع را تشدید می‌کنند.

– به فکر دارو هم باشید. از پزشک‌تان بخواهید برایتان داروهایی که جلوی بروز این بیماری را گرفته یا نشانه‌های آن را کاهش می‌دهند، تجویز کند.

ارتفاع زدگی یا بیماری ارتفاع

ارتفاع زدگی به سه نوع تقسیم می شود،

کوه گرفتگی حاد (AMS)، که در اصل بروز سردرد و تهوع در ارتفاعات بالای ۳۰۰۰ متر بوده و یک عارضه خوش خیم محسوب می شود.

دو نوع دیگر یعنی اِدم ریوی ارتفاع زیاد (HAPE)  و

اِدم مغزی ارتفاع زیاد (HACE) تهدیدی برای حیات محسوب می شوند

که در اثر آب آوردن ریه و آب آوردن مغز ایجاد می گردند. درمان اصلی ارتفاع زدگی کم کردن ارتفاع و فرود می باشد.

در حال حاضر اطلاعات بسیار اندکی در رابطه با تاثیر خاص مصرف آب در بیماری ارتفاع زدگی وجود دارد.

در هر حال کم آب شدن بدن در کوهستان جالب نیست چرا که علایمی مشابه با ارتفاع زدگی (سردرد و تهوع) برای کوهنورد ایجاد می کند.

بنابراین فرد به هیچ وجه نباید با تصور جلوگیری از ارتفاع زدگی با نوشیدن مایعات بیش از اندازه، باعث کاهش سطح سدیم (Hypernatremia) در بدن خود شود. زیرا کاهش شدید سدیم ممکن است به تغییرات وضعیت ذهنی منجر شود.

اگرچه خوب است که با آمادگی جسمانی بالا به کوه بروید اما هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد آمادگی جسمانی بالا باعث کاهش ارتفاع زدگی می گردد.

در واقع افرادی که بدنی آماده تر دارند ( به عنوان مثال دوندگان ماراتون) معمولا در ارتفاعات، بیش از سایرین خود را به چالش می اندازند و همین فعالیت بیش از حد، خود یک عامل خطر در بحث ارتفاع زدگی می باشد.

ارتفاع زدگی یا بیماری ارتفاع- علیرضا رمضانی

ارتفاع زدگی یا بیماری ارتفاع- علیرضا رمضانی

احتمالا چون الکل تنفس فرد را سطحی و کم اثر میکند و از آنجا که تنفس عمیق،  اساس هم هوا شدن و تطابق بدن با ارتفاع می باشد، بایستی از الکل یا هر ماده دیگری ( مثلا قرص های خواب آور) که تنفس را محدود کند اجتناب کرد. به علاوه الکل باعث از دست رفتن آب بدن و بروز کم آبی می گردد که علایمی مشابه ارتفاع زدگی را ایجاد می نماید.

کوهنورد می بایست با صعودهای مرحله ای، اجازه دهد فرآیند هم هوایی روی بدن وی صورت گیرد.

مصرف دارو و قرص در کوهنوردی اکیدا ممنوع می باشد.

هرچند برای افرادی که با هواپیما به مناطق مرتفع سفر می کنند و یا افرادی که در عملیات های نجات کوهستان شرکت می کنند ( که در هر دو حالت مجالی برای هم هوایی وجود ندارد) مصرف دیاموکس ( ۱۲۵میلی گرم) در صورت نداشتن سابقه حساسیت، جهت پیشگیری منطقی خواهد بود.

برخی افراد ممکن است نسبت به دیگران مستعد این بیماری باشند. احتمالا ژنتیک در این میان نقش دارد. بنابراین این نکته میتواند در انتخاب همنورد برای شما مهم شود!

معمولا توصیه می شود از ارتفاع ۲۷۰۰ متر به بعد، نسبت به ارتفاعی که شب را در آنجا استراحت کرده اید بیش از ۴۰۰ متر صعود نکنید. راه حل “شب خوابی زیر محلی که قرار است به آن صعود کنیم” می تواند به فرآیند هم هوا شدن بدن کمک کند.

اما برای انجام این کار نباید به خودمان نیز فشار بیاوریم. یک روز استراحت به ازای دو روز صعود هم میتواند مفید باشد. با وجود همه این ها در زمان صعود، “گوش دادن” به بدن، شاید مهمترین راهنما باشد و نباید خود را برای پیروی بی چون و چرا از این قواعد تحت فشار بگذاریم.

در ارتفاعات زیاد، داشتن سابقه ارتفاع زدگی حتی در صعودهای تدریجی مهمترین عامل خطر محسوب می شود. صعود های خیلی بلند ، خیلی سریع ( سوال هشت را بخوانید) و فعالیت های فیزیکی بیش از حد، عوامل اصلی خطرساز در رابطه با ارتفاع زدگی هستند.

مصرف زیادی الکل، قرص های خواب آور، شرایط پزشکی خاص مثل بیماری های ریوی مزمن (برای مثال فیبروز، آمفیزم) و عفونت های دستگاه تنفسی ( مثلا یک سرماخورگی ساده ) همگی ممکن است زمینه ارتفاع زدگی را فراهم کنند. لازم به ذکر است بیماری هایی چون فشار خون بالا، دیابت و حتی بیماریهای شریان کرونر قلبی در صورتی که کنترل شده و پایدار باشند به خودی خود، از عوامل زمینه ساز ارتفاع زدگی محسوب نمی شوند.

شب ها در ارتفاعات به دلیل احساس خفگی از خواب بیدار می شویم و اضطراب زیادی داریم ، این پدیده احتمالا به دلیل نفس نفس زدن های بیش از حد در ارتفاع ایجاد میشود و میتواند منجر به اضطراب شدید گردد. این یک مشکل شایع به حساب می آید. طبق داده های موثق مصرف استازولامید دوز کم (۱۲۵ میلی گرم قبل از شام) نفس نفس زدن بیمار را کاهش می دهد و سطح اکسیژن را بالا می برد بنابراین احساس خفگی را از شما دور می سازد.

اگه سوالی در مورد مشاوره و برنامه ریزی درسی دارید اینجا کلیک کنید

و

اگه سوالی در مورد فیزیک کنکور و جزوه و کتاب دارین اینجا کلیک کنید